Üç sutka keçib. Üç sutkadır bu səfərin təsirindən çıxıb fikirlərimi cəmləyə bilmirəm. Xaricdə təhsil alan qızıma: “Xocalıya gedirəm”,- deyəndə də haraya gedəcəyimi ikinci dəfə təkrarlamağımı istədi. Doğulduğum torpaq daxil işğaldan azad olunan əksər rayonlarda olmuşdum. Amma Başlıbeldən sonra ikinci dəfə yaşayırdım o hissi. Hansı ki adını tapmaq mümkün deyil: xoşbəxtlik, kədər, ağrı, sevinc, təəccüb, yoxsa həyəcanmı, minnətdarlıqmı?
Ağdamdan çıxıb Xocalıya doğru gedirik… Qarşıda yolun hər iki tərəfində Əskəran qalası… Getdiyimiz avtobusun önündə Xocalıda 32 öncə qətlə yetirilən 7 şəhidin Xocalıdakı kütləvi məzarlıqdan tapılan qalıqlarını son mənzilə aparan 7 təcili yardım maşını gedir…
Mən isə nə getdiyim avtobusun uğultusunu, nə də qarşıdakı təcili yardım maşınının səsini eşidirəm. Qulağımda yalnız bir səs var: 32 ildir hər bir azərbaycanlının qulağında çingildəyən, heç zaman unudulmayacaq, rəhmətlik Çingiz Mustafayevin səsi… “Üzünü, üzünü qaldır. Qaldır üzünü”,- deyib güllələnən uşağın donmuş cəsədini çəkən hönkürtü…
Məğlubiyyətimizdən, carəsizliyimizdən doğan hönkürtü. Elə biz azyaşlıları 31 il öncə Kəlbəcərdən çıxaranda da o təşvişi yaşayırdıq. Xocalı kimi 3 tərəfdən mühasirədə olan Kəlbəcər sakinləri də Xocalının günahsız insanlarının taleyini yaşayacaq.
Bu fikirdəykən Xocalı hava limanını görürük. Müdafiə etmək üçün Əlif Hacıyevin rəhbərlik etdiyi neçə qəhrəmanımızın qanı tökülən Xocalının o zamanıkı yeganə çıxış yolu… nə qədər təzadlı olsa da, həm də qapalı çıxış yolu.
Həmkarım Elnur Bağırlı ilə Xocalı şəhərini kənardan izləyirik. Üç tərəfdən silahlı erməni quldurlarının əhatə etdiyi Xicalının önündə də ermənilərin pusquda durduğu dağ var. . . Xilas olmaq üçün üz tutan insanlar üçün ölüm qapısı…
Xəyalən 1993-cü ilin aprelini xatırlayıram: 14 yaşımda gecə ikən tərk etdiyimiz günü. Kəlbəcərdə, Çaykənddə, Nadirxanlıda, Qamışlı çayında üzərimizə yağan güllə yağışlarını. O zaman bizi düşmən gülləsindən xilas edən Kəlbəcərin qayalıqları olubmuş, deməli. O qayalıqlar bizi açıq hədəf olunmaqdan yayındırıb. Yoxsa, Xocalıdakı kimi biz də müdafiəsiz qalmışdıq.
Xocalı şəhidlərini Xocalı torpağında dəfn edirik. Bax, əsl QAYIDIŞ budur…
2020-ci ilin sentyabrından başlayan, 44 gün sürən, Şəhidlərimizin qəhrəmanlığı, Ali Baş Komandanımızın sərkərdəliyi ilə qələbəmizlə yekunlaşan, ölkəmizin ərazi bütövlüyünün təmin olunması ilə yekunlaşan haqq savaşından sonra işğaldan azad olunan torpaqlarımıza qayıdırıq. Bu gün Şuşada, Cəbrayılda, Füzulidə, Zəngilanda, Laçında, Kəlbəcərdə, Ağdərədə, Xocavənddə, Xankəndidə həyat var. Azərbaycan qanunları işləyən, azərbaycanlı nəfəsi duyulan həyat. Şuşaya, Cəbrayılya, Füzuliyə, Zəngilana, Laçına yerli sakinlərin qayıdışı baş tutub. Amma bu o qayıdışdan deyildi. Bu ƏBƏDİ QAYIDIŞDIR. ƏBƏDİYYƏTƏ QAYIDIŞDIR. Xocalıya qayıdışdır.
Bu qayıdışı bizə yaşadanlara minnətdarlığımız əbədi, şükranlarımız sonsuzdur…
Xalid Kazımov
Subyekt.az
