Sahibə Qafarova ilə yaşanan polemika fonunda Aqil Abbasın cəmiyyətə münasibəti, deputatın xalq qarşısında məsuliyyəti, parlament etikası və ictimai tənqid hüququ.
Milli Məclisin sədri Sahibə Qafarova ilə deputat Aqil Abbas arasında parlament iclasında yaşanan polemika ictimai müzakirələrə səbəb olub. Məsələnin ətrafında yaranan müzakirələrə münasibət bildirən Aqil Abbasın cəmiyyətin bu məsələyə müdaxiləsini yanlış hesab etməsi isə ayrıca suallar doğurur.
Hörmətli Aqil Abbas, burada bir məqamı xatırlatmaq istərdim: Milli Məclis nə ayrı-ayrı deputatların şəxsi mübahisə meydanıdır, nə də cəmiyyətin kənardan müşahidə etməli olduğu qapalı bir məkandır. Bura xalqın iradəsi ilə formalaşan, dövlətin və cəmiyyətin taleyinə təsir edən qərarların müzakirə olunduğu ali qanunverici orqandır.
Siz bildirirsiniz ki, spikerlə aranızda baş verən məsələ şəxsi münasibətlər çərçivəsindədir, cəmiyyətin buna müdaxilə etməsi düzgün deyil. Ancaq unudursunuz ki, söhbət iki vətəndaşın şəxsi münasibətlərindən getmir. Söhbət parlamentdə, ictimaiyyətin gözü qarşısında baş vermiş hadisədən, dövlətin qanunverici orqanında davranış mədəniyyətindən və deputatın cəmiyyət qarşısında məsuliyyətindən gedir.
Bəs cəmiyyət niyə münasibət bildirməməlidir?
Millət vəkilinin fəaliyyəti ictimai nəzarətdən kənar ola bilməz. Deputatın parlamentdə səsləndirdiyi fikirlər, tutduğu mövqe, seçicilərə münasibəti və ictimai məsələlərə yanaşması cəmiyyətin müzakirə predmetidir. Bu, müdaxilə deyil, demokratik cəmiyyətin təbii hüququ və ictimai nəzarətin ayrılmaz hissəsidir.
Hörmətli Aqil Abbas, əgər bu gün cəmiyyətin baş verənlərə münasibət bildirməsini yanlış hesab edirsinizsə, onda istər-istəməz belə bir sual yaranır: Siz deputat kimi kimə hesabatlı olduğunuzu düşünürsünüz?
Cəmiyyət sizi müdafiə edə də bilər, tənqid edə də bilər. Sizin mövqeyinizlə razılaşa da bilər, razılaşmaya da bilər. Bu, ictimai müzakirənin mahiyyətidir. Heç kim nə Sahibə Qafarovanı tənqiddən kənar hesab edir, nə də Aqil Abbası avtomatik olaraq haqlı çıxarır. Məsələnin mahiyyəti şəxslərin müdafiəsi deyil, parlamentdə ictimai etimadı qoruyan davranış və siyasi məsuliyyətin təmin olunmasıdır.
Ancaq burada daha ciddi bir məqam var.
Aqil Abbas uzun illərdir parlamentdə təmsil olunan, ictimaiyyətə tanış olan, siyasi və publisistik fəaliyyəti ilə seçilən deputatdır. Belə bir təcrübəyə malik şəxsin cəmiyyətin mövqeyini müdaxilə kimi qiymətləndirməsi təəssüf doğurur. Çünki millət vəkilinin siyasi çəkisi tutduğu kreslonun müddəti ilə deyil, xalqın etimadına, ictimai problemlərə münasibətinə və məsuliyyət hissinə görə müəyyənləşir.
Milli Məclis xalqın səsinin eşidilməli olduğu məkandır. Orada sosial problemlər, vətəndaşların hüquqları, dövlət idarəçiliyində şəffaflıq, ədalət və ictimai narazılıqlar müzakirə olunmalıdır. Cəmiyyətin problemlərini parlamentə daşımaq deputatın əsas vəzifələrindən biridir. Belə olduğu halda, parlamentdə baş verən hadisəyə cəmiyyətin münasibət bildirməsini hansı məntiqlə yanlış hesab etmək olar?
Əgər deputatın mövqeyi doğrudursa, o zaman ictimai tənqiddən çəkinməyə ehtiyac yoxdur. Əksinə, sağlam müzakirə həqiqətin üzə çıxmasına xidmət edir.
Mən hesab edirəm ki, məsələni Sahibə Qafarova ilə Aqil Abbas arasında şəxsi münasibətlər müstəvisinə endirmək doğru deyil. Burada daha böyük prinsip dayanır: dövlətin ali qanunverici orqanında ictimai etimad, parlament etikası və deputat məsuliyyəti.
Bir məsələni də xüsusi vurğulamaq lazımdır. İşğaldan azad edilmiş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur torpaqlarının taleyi, həmin ərazilərdə həyata keçirilən quruculuq işləri, mənzil bölgüsü, keçmiş məcburi köçkünlərin hüquqları və dövlət resurslarından istifadənin şəffaflığı cəmiyyət üçün son dərəcə həssas məsələlərdir. Bu mövzular ətrafında sualların səsləndirilməsi və ictimai müzakirələrin aparılması heç kimin şəxsi mülkiyyətinə müdaxilə deyil. Əksinə, ictimai marağın qorunmasıdır.
Cəmiyyətin haqqı var ki, azad edilmiş torpaqlarda görülən işlər, dövlətin həyata keçirdiyi proqramlar və vətəndaşların hüquqları ilə bağlı suallar versin. Bu suallara cavab verməkdən yayınmaq yox, onları əsaslandırılmış şəkildə cavablandırmaq lazımdır. Hər hansı qanunsuzluq iddiası varsa, onun araşdırılması müvafiq hüquqi mexanizmlər vasitəsilə həyata keçirilməlidir. Heç bir şəxsin vəzifəsi və ya ictimai nüfuzu bu məsələlərdə toxunulmazlıq yaratmır.
Biz nə Sahibə xanım Qafarovanı tənqiddən kənarlaşdırırıq, nə də Aqil Abbası cəmiyyətin mütləq müdafiə etməli olduğu şəxs elan edirik. Hər kəs öz davranışına, sözünə və mövqeyinə görə qiymətləndirilməlidir.
Ancaq bir həqiqət var: deputatın mandatı ona cəmiyyətdən üstün olmaq hüququ vermir. Əksinə, həmin mandat onun cəmiyyət qarşısında məsuliyyətini daha da artırır.
Hörmətli Aqil Abbas, cəmiyyət sizin işinizə müdaxilə etmir. Cəmiyyət öz adından danışan, onun etimadı ilə parlamentdə təmsil olunan şəxsin mövqeyinə münasibət bildirir. Bu iki anlayışı qarışdırmaq olmaz.
Əgər millət vəkili cəmiyyətin tənqidini qəbul etmək istəmirsə, onda ictimai etimadın mahiyyəti barədə yenidən düşünməlidir. Çünki deputatın kreslosu müvəqqətidir, xalqın iradəsi isə həmin kreslonun legitimliyinin əsas mənbəyidir.
Unutmayaq: Millət vəkilini kreslo böyütmür. Millət vəkilini xalqın etimadı, mövqeyinin dürüstlüyü və cəmiyyət qarşısında daşıdığı məsuliyyət ucaldır.
Rövşən Hüseynli
Subyekt.az
