Prezident İlham Əliyev YAP-ın VIII Qurultayında Azərbaycanın yeni tarixi mərhələsini müəyyənləşdirən mühüm mesajlar verdi – müstəqil xarici siyasət, güclü ordu, iqtisadi dayanıqlıq, Böyük Qayıdış, ideoloji modernləşmə və beynəlxalq nüfuz
Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında keçirilən hər qurultay eyni siyasi məna daşımır. Bəzən qurultay təşkilati məsələlərin müzakirəsi ilə yekunlaşır, bəzən isə həmin toplantıda səslənən fikirlər ölkənin qarşıdakı mərhələsinin siyasi konturlarını müəyyənləşdirir.
2 oktyabr 2026-cı ildə Heydər Əliyev Mərkəzində keçirilən Yeni Azərbaycan Partiyasının VIII Qurultayını məhz ikinci kateqoriyaya aid etmək olar.
Prezident, Yeni Azərbaycan Partiyasının sədri İlham Əliyevin çıxışı yalnız partiyanın ötən dövrdəki fəaliyyətinə münasibət deyildi. Çıxışın məzmununda Azərbaycanın son illərdə keçdiyi böyük tarixi mərhələ, ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin bərpasından sonra qarşıya çıxan yeni vəzifələr, ölkənin hərbi və iqtisadi gücünün artırılması, xarici siyasətdə müstəqillik, ideoloji sahədə yenilənmə və Qarabağda Böyük Qayıdışın sürətləndirilməsi kimi strateji məsələlər bir-biri ilə əlaqəli şəkildə təqdim edildi.
Bu baxımdan Prezidentin çıxışının əsas sualı əslində belədir:
Azərbaycan Zəfərdən sonra hansı dövlət modelini qurur və qarşıdakı illərdə öz siyasi gücünü hansı dayaqlar üzərində möhkəmləndirəcək?
Cavab isə çıxışın müxtəlif hissələrində səslənən mesajların bütöv mənzərəsində görünür.
YAP – artıq yalnız partiya deyil, siyasi tarixdə formalaşmış institut
İlham Əliyev çıxışının əvvəlində Yeni Azərbaycan Partiyasının Azərbaycan və Cənubi Qafqaz üçün siyasi əhəmiyyətinə diqqət çəkib.
Prezident YAP-ın nəinki Azərbaycanın, həm də Cənubi Qafqazın ən böyük siyasi qüvvəsi olduğunu bildirib və partiyanın 30 ildən artıq müddətdə iqtidarda olduğunu vurğulayıb. Onun sözlərinə görə, Azərbaycanın son illərdə keçdiyi uğurlu və şərəfli yolda partiya fəallarının böyük payı var.
Bu fikir əslində YAP-ın özünü necə təqdim etdiyini göstərən siyasi tezisdir.
1992-ci ildə yaranan partiya artıq üç onillikdən çox siyasi tarixə malikdir. Prezidentin çıxışında YAP-ın yaranması ilə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışının eyni tarixi-siyasi prosesin tərkib hissəsi kimi təqdim edilməsi də təsadüfi deyil.
İlham Əliyev bildirib ki, “Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması, yenə də deyirəm, xalqın tələbi idi” və Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışını da xalqın tələbi kimi xarakterizə edib.
Bu yanaşma YAP-ın siyasi tarixinin Azərbaycanın müstəqillik dövrünün mürəkkəb mərhələləri ilə necə əlaqələndirildiyini göstərir.
Zəfərdən sonra əsas hədəf: nəticəni qorumaq
Prezidentin çıxışında ən mühüm siyasi xətt, şübhəsiz ki, Azərbaycanın ərazi bütövlüyünün tam bərpası ilə bağlı idi.
İlham Əliyev xüsusi vurğulayıb ki, Zəfərdən sonra fəaliyyət bir gün belə dayandırılmayıb və əsas istiqamət ərazi bütövlüyünün tam bərpası olub.
Onun sözlərinə görə, 2020-ci il Vətən müharibəsindən 2023-cü ilin antiterror əməliyyatına qədər Azərbaycan bir neçə cəbhədə fəaliyyət göstərib.
Bu fikrin mühüm siyasi məqamı ondadır ki, 44 günlük müharibə burada son nöqtə kimi deyil, sonrakı proseslərin başlanğıcı kimi təqdim olunur.
2020-ci ilin Zəfəri Azərbaycanın hərbi imkanlarını nümayiş etdirdi. 2023-cü ilin sentyabrında isə dövlət suverenliyinin bütün ərazidə bərpası yeni mərhələnin qapısını açdı.
İndi qarşıda başqa suallar dayanır:
Qazanılan nəticə necə qorunacaq?
Azad edilmiş ərazilərdə davamlı həyat necə qurulacaq?
Sülh prosesi hansı təhlükəsizlik mexanizmləri ilə təmin olunacaq?
Azərbaycanın regional və beynəlxalq mövqeyi necə daha da möhkəmləndiriləcək?
Prezidentin bugünkü çıxışında bu sualların hər birinə müxtəlif istiqamətlərdən cavab verən mesajlar səsləndi.
“Heç kim bizim işimizə müdaxilə etməsin” – xarici siyasətin əsas xətti
Qurultay çıxışının ən sərt və diqqətçəkən tezislərindən biri xarici siyasətlə bağlı idi.
İlham Əliyev bildirib:
“Biz xarici siyasəti elə qururuq və bundan sonra da qurmalıyıq ki, heç kim bizim işimizə müdaxilə etməsin.”
Prezident bunun ardınca Azərbaycanın heç kimin köməyinə və himayədarlığına ehtiyacı olmadığını söyləyib. Eyni zamanda Azərbaycanın ideoloji məkanının “yad ünsürlərdən, yad təsirlərdən azad” olmasının vacibliyini qeyd edib.
Bu fikirlər Azərbaycanın xarici siyasət konsepsiyasının mühüm elementlərindən birini göstərir: qərarların milli maraqlar əsasında müstəqil qəbul edilməsi.
Burada söhbət sadəcə diplomatik münasibətlərdən getmir.
Müasir dünyada dövlətin müstəqilliyi yalnız siyasi xəritədə sərhədlərin mövcudluğu ilə ölçülmür. İqtisadi asılılıq, informasiya təhlükəsizliyi, enerji təhlükəsizliyi, müdafiə qabiliyyəti və siyasi qərarvermə imkanları da dövlətin real müstəqilliyinin mühüm göstəriciləridir.
Prezidentin çıxışında bu anlayışların bir-biri ilə bağlı şəkildə təqdim olunması diqqət çəkir.
Güclü ordu – sülh siyasətinin təhlükəsizlik dayağı
Azərbaycan-Ermənistan münasibətlərində münaqişənin olmadığını bildirən Prezident eyni zamanda hərbi gücün artırılmasını qarşıdakı əsas vəzifələrdən biri kimi göstərib.
İlham Əliyevin fikrincə, “əsas vəzifələrdən biri hərbi gücümüzün artırılmasıdır.” O, bunun hər bir ölkə üçün daim vacib olduğunu, xüsusilə Azərbaycan xalqının yaşadığı faciəli təcrübənin bu məsələni daha da aktuallaşdırdığını bildirib.
Bu mesajın siyasi mahiyyəti aydındır:
Sülhün mövcudluğu təhlükəsizlik ehtiyacını aradan qaldırmır.
Əksinə, Azərbaycanın son onilliklərdə yaşadığı müharibə təcrübəsi dövlət üçün müdafiə qabiliyyətinin daim yüksək səviyyədə saxlanmasını strateji məsələ kimi təqdim edir.
Bu, həm də Zəfərdən sonrakı mərhələdə hərbi gücün yeni funksiyasını göstərir. Əgər əvvəl əsas məqsəd işğal edilmiş ərazilərin azad edilməsi idisə, indi əsas məqsədlərdən biri əldə edilmiş nəticələrin təhlükəsizlik baxımından qorunmasıdır.
İdeoloji sahədə “köhnə üsullar” üçün yeni xəbərdarlıq
Qurultay çıxışının ən maraqlı və gələcəyə hesablanmış mesajlarından biri ideoloji işlə bağlı səsləndi.
Prezident açıq şəkildə bildirib:
“Düzgün ideoloji işin qurulması, şablonlardan əl çəkmək, hansısa formal xarakter daşıyan tədbirlərdən əl çəkmək vaxtı gəlib çatıb.”
Ardınca yeni və müasir ideoloji iş aparılmasının vacibliyini vurğulayıb.
Bu fikirlər YAP üçün ciddi siyasi-kommunikasiya çağırışıdır.
Çünki Azərbaycanın informasiya məkanı kökündən dəyişib.
Sosial şəbəkələr, rəqəmsal media, yeni kommunikasiya platformaları və qlobal informasiya axını siyasi təşkilatların cəmiyyətlə münasibət formasını da dəyişdirib.
Əvvəlki dövrün yalnız tribunadan auditoriyaya yönələn siyasi kommunikasiya modeli artıq kifayət etmir.
Yeni dövr siyasi mesajın yalnız səsləndirilməsini deyil, izah edilməsini, əsaslandırılmasını və cəmiyyətin müxtəlif qrupları ilə dialoq şəklində çatdırılmasını tələb edir.
Prezidentin şablonlardan imtina çağırışı məhz bu baxımdan xüsusi siyasi əhəmiyyət daşıyır.
Daha bir diqqətçəkən fikir isə budur: Azərbaycan üçün “əfsanə yaratmağa” ehtiyac olmadığı vurğulanır. Prezident bunu ölkənin real nailiyyətlərinin mövcudluğu ilə əlaqələndirib.
Bu tezis siyasi kommunikasiya baxımından da maraqlıdır.
Çünki artıq Azərbaycanın özünü dünyaya təqdim etməsi yalnız tarixi iddialara deyil, konkret nəticələrə əsaslanmalıdır.
Qarabağ: müharibədən quruculuğa
Qurultayın ən mühüm istiqamətlərindən biri Böyük Qayıdış məsələsi idi.
Prezidentin açıqladığı rəqəmlərə görə, Qarabağ və Şərqi Zəngəzurda hazırda 96 min insan yaşayır, çalışır və təhsil alır.
Bu ərazilərin inkişafına indiyədək 28 milyard manat vəsait xərclənib. 48 yaşayış məntəqəsində keçmiş məcburi köçkünlərin məskunlaşdığı bildirilib. Prezident isə qarşıdakı illərdə Böyük Qayıdışın daha da sürətlənəcəyini bəyan edib.
Bu rəqəmlərin arxasında böyük dövlət layihəsi dayanır.
Çünki Qarabağ məsələsi artıq yalnız torpaqların azad olunması məsələsi deyil.
İndi əsas məsələ həmin ərazilərdə davamlı və təhlükəsiz həyatın qurulmasıdır.
Yol çəkilir, məktəb tikilir, xəstəxana yaradılır, yaşayış məntəqələri bərpa olunur, enerji infrastrukturu qurulur.
Amma bütün bunların ən mühüm nəticəsi insanın öz doğma yurduna qayıdaraq orada normal həyat qura bilməsidir.
Bu mənada Böyük Qayıdış Azərbaycanın Zəfər tarixinin sosial ölçüsüdür.
Azərbaycan artıq özünü necə təqdim edir?
Prezident çıxışında Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyinə də xüsusi qiymət verib.
İlham Əliyev bildirib ki, “bu gün Azərbaycan beynəlxalq müstəvidə böyük hörmətə layiq olan ölkədir.”
O, bir çox ekspert və təhlilçilərin Azərbaycanı artıq “orta güc dövləti” sırasına daxil etdiyini söyləyib və bunu müxtəlif parametrlərlə əlaqələndirib. Prezident həmçinin Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyini tam təmin etdiyini və “öz taleyimiz öz əlimizdədir” fikrini səsləndirib.
Bu ifadə qurultay çıxışının ümumi məntiqində mühüm yer tutur.
Çünki “öz taleyimiz öz əlimizdədir” tezisi əslində çıxışın müxtəlif hissələrini birləşdirən siyasi xəttdir.
Güclü ordu – təhlükəsizlik müstəqilliyi.
Güclü iqtisadiyyat – maliyyə müstəqilliyi.
Müstəqil xarici siyasət – siyasi qərarvermə müstəqilliyi.
Böyük Qayıdış – ərazi üzərində real sosial-iqtisadi həyatın bərpası.
Yeni ideoloji xətt – informasiya və ictimai düşüncə sahəsində yeni mərhələyə uyğunlaşma.
Zəfərdən sonra Azərbaycanın qarşısında daha böyük məsuliyyət dayanır
Bu gün Azərbaycan öz tarixinin fərqli mərhələsindədir.
Ərazi bütövlüyünün və dövlət suverenliyinin bərpası böyük tarixi nəticədir. Lakin hər bir tarixi nəticə kimi bunun da qorunması və gələcək nəsillərə ötürülməsi ayrıca məsuliyyət tələb edir.
Prezidentin çıxışında hərbi gücün artırılmasının vacibliyindən danışılması məhz təhlükəsizlik aspektini göstərir.
Böyük Qayıdışla bağlı rəqəmlər quruculuq aspektini ortaya qoyur.
İdeoloji modernləşmə çağırışı informasiya və ictimai-siyasi aspekti önə çıxarır.
Xarici müdaxilələrə qarşı müstəqil siyasət mesajı isə dövlətçilik aspektini tamamlayır.
Beləliklə, müxtəlif mövzular əslində vahid siyasi konsepsiyanın hissələrinə çevrilir.
“Əminəm ki, hər bir vətənpərvər azərbaycanlı öz dövləti ilə fəxr edir”
Prezidentin çıxışında səsləndirdiyi daha bir fikir cəmiyyətin Zəfərdən sonrakı psixoloji və milli özünüdərki ilə bağlı idi.
İlham Əliyev bildirib:
“Biz hamımız, əminəm ki, hər bir vətənpərvər azərbaycanlı, Azərbaycan vətəndaşı öz dövləti ilə fəxr edir.”
Bu ifadə çıxışın emosional tərəfi olsa da, onun siyasi məzmunu da var.
Çünki dövlətçilik yalnız institutlardan, qanunlardan və iqtisadi göstəricilərdən ibarət deyil.
Dövlətçilik eyni zamanda vətəndaşın dövlətinə münasibətidir.
Ərazi bütövlüyünün bərpası, Qarabağda quruculuq, beynəlxalq mövqenin möhkəmlənməsi və iqtisadi imkanların genişlənməsi dövlət-vətəndaş münasibətlərində yeni mərhələnin formalaşmasına təsir edən amillərdir.
Ən ciddi mesaj YAP-a ünvanlanıb
Məncə, qurultay çıxışının ən mühüm nəticələrindən biri məhz budur:
Yeni dövr köhnə siyasi düşüncə ilə idarə oluna bilməz.
Prezidentin ideoloji sahədə şablonlardan imtina çağırışı, müasir ideoloji işin qurulmasını tələb etməsi təsadüfi detal deyil.
Bu, qarşıdakı dövrdə YAP qarşısında duran vəzifələrin dəyişdiyini göstərir.
Artıq söhbət yalnız seçki kampaniyalarından, təşkilati tədbirlərdən və siyasi toplantılardan getmir.
Söhbət yeni nəslə dövlətçilik fəlsəfəsinin izahından, Azərbaycanın keçdiyi tarixi yolun düzgün təqdim edilməsindən, müasir informasiya mühitində milli maraqların müdafiəsindən və cəmiyyətlə daha effektiv kommunikasiya qurulmasından gedir.
YAP-ın VIII Qurultayı bu baxımdan yalnız hesabat toplantısı deyil.
Bu, Zəfərdən sonrakı siyasi mərhələyə uyğunlaşma çağırışıdır.
Nəticə: Qarşıda yeni Azərbaycanın daha ağır məsuliyyət dövrü var
Prezident İlham Əliyevin YAP-ın VIII Qurultayındakı çıxışını bir neçə sözlə ifadə etmək çətindir. Çünki burada tarix də var, siyasət də, təhlükəsizlik də, iqtisadiyyat da, ideologiya da, Qarabağ da, Azərbaycanın beynəlxalq mövqeyi də.
Amma bütün bu istiqamətləri birləşdirən əsas xətt aydındır:
Azərbaycan artıq keçmiş münaqişənin siyasi gündəmi ilə yaşamır. Azərbaycan Zəfərdən sonrakı dövlətçilik mərhələsinə keçib.
Bu mərhələnin əsas vəzifəsi isə qazanılmış nəticələri qorumaq, dövlətin hərbi və iqtisadi gücünü artırmaq, azad edilmiş ərazilərdə dayanıqlı həyat qurmaq, müstəqil xarici siyasəti davam etdirmək və dəyişən informasiya mühitinə uyğun yeni ideoloji yanaşma formalaşdırmaqdır.
Prezidentin qurultaydakı fikirlərinin siyasi çəkisi də məhz burada ortaya çıxır.
Zəfər tarixdir. Amma Zəfəri qorumaq gələcəyin vəzifəsidir.
Qələbə əldə etmək böyük iradə tələb edir.
Qələbədən sonra güclü dövlət qurmaq isə daha böyük siyasi məsuliyyət tələb edir.
2 oktyabr qurultayında səslənən mesajların ümumi mənzərəsi göstərir ki, Azərbaycanın qarşısındakı yeni mərhələ məhz bu məsuliyyət üzərində qurulur.
Və Prezident İlham Əliyevin çıxışının ən mühüm siyasi mesajlarından biri də budur:
Azərbaycanın gələcəyi üçün əsas dayaqlar – müstəqil siyasi iradə, güclü dövlət, güclü ordu, dayanıqlı iqtisadiyyat, milli həmrəylik və müasir düşüncədir.
Rövşən Hüseynli
Subyekt.az
