Bu gün — 27 iyul — Azərbaycan elminin və ictimai fikrinin tanınmış simalarından biri, torpaqşünaslıq sahəsinin təcrübəli tədqiqatçısı, dövlətçilik ideyalarının fəal təbliğatçısı Fərid Mustafa oğlu Mustafayevin 40 yaşı tamam olur. Qırx il — insan ömründə həm yetkinliyin, həm də ən məhsuldar illərin başlanğıcı sayılan bir sərhəddir. Fərid Mustafayevin bu yolda qət etdiyi məsafəyə nəzər saldıqda, qarşımızda təkcə bir alimin deyil, cəmiyyətinə bağlı, milli maraqları öz şəxsi missiyasına çevirmiş bir vətəndaşın portreti canlanır.
Fərid Mustafayevin taleyi hələ tələbəlik illərindən torpaqla — daha dəqiq desək, torpağın qorunması və münbitliyinin artırılması ideyası ilə bağlanıb. 2004–2008-ci illərdə Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində meliorasiya və torpaqların mühafizəsi ixtisası üzrə təhsil alan gənc mütəxəssis, sonrakı illərdə Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyasının Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutunda fərqlənmə diplomu ilə magistratura pilləsini başa vurmuş, elmi axtarışlarını doktorantura səviyyəsində davam etdirmişdir. 2011-ci ildən həmin institutda laborantlıqdan elmi işçiyədək gedilən yol, sadəcə vəzifə pillələri deyil, ardıcıl əməyin və elmi ciddiyyətin göstəricisidir.
Onun tədqiqat marağının mərkəzində daim eyni sual dayanıb: torpağın münbitliyini necə qorumaq, ekoloji tarazlığı necə saxlamaq və bunu dayanıqlı kənd təsərrüfatı ilə necə uzlaşdırmaq olar? Bu sual təsadüfi deyil — qlobal ərzaq təhlükəsizliyi böhranlarının, iqlim dəyişikliyinin və torpaq ehtiyatlarının get-gedə məhdudlaşdığı bir dövrdə dünya elmi də məhz bu istiqamətdə cavab axtarır. Fərid Mustafayevin 60-dan artıq elmi məqaləsinin Scopus və AGRIS kimi nüfuzlu beynəlxalq bazalarda yer alması onu göstərir ki, Azərbaycan alimləri bu qlobal müzakirənin kənarında deyil, əksinə, ona öz töhfələrini verməkdədirlər.
2017–2021-ci illərdə AMEA-nın Gənc Alim və Mütəxəssislər Şurasına rəhbərlik etməsi Fərid Mustafayevin fəaliyyətində ayrıca vurğulanmalı məqamdır. Bu, sadəcə inzibati vəzifə deyil, gənc nəslin elmə inamını gücləndirmək missiyası idi. Dünyanın aparıcı elm mərkəzlərində gənc alimlərin dəstəklənməsi artıq institusional norma halını alıb, və Mustafayevin bu sahədəki təşəbbüsləri Azərbaycanda da bənzər bir mədəniyyətin formalaşmasına xidmət edib.
2021–2022-ci illərdə isə o, Avrasiya Torpaqşünaslar Cəmiyyətləri Federasiyasının Gənclər Bölməsinə prezident seçilərək, Azərbaycan elmini beynəlxalq platformada təmsil edib. Bu, kiçik detal deyil — məhz bu cür şəxsi əlaqələr və institusional körpülər sayəsində milli elm beynəlxalq elmi məkana inteqrasiya olunur. Avrasiya Torpaq Konqreslərinin həm Bakıda, həm də Türkiyədə keçirilən toplantılarında təşkilat komitəsinin üzvü kimi çalışması onun təkcə tədqiqatçı deyil, həm də bacarıqlı təşkilatçı olduğunu təsdiqləyir.
Fərid Mustafayevi fərqləndirən başqa bir keyfiyyət — elmi fəaliyyətlə ictimai-siyasi publisistikanı üzvi şəkildə birləşdirə bilməsidir. 500-dən artıq ictimai-siyasi məqalənin müəllifi olması, bu yazıların ölkənin aparıcı mətbuat orqanlarında dərc olunması onu göstərir ki, o, sadəcə laboratoriyada deyil, ictimai fikrin formalaşdığı meydanda da fəal iştirakçıdır. Dövlətçilik, milli maraqlar, ekologiya və gənclər siyasəti mövzularında yazdığı məqalələr, Yeni Azərbaycan Partiyasının Torpaqşünaslıq və Aqrokimya İnstitutu üzrə sədr müavini kimi apardığı iş — bütün bunlar bir xəttə birləşir: elmi bilikləri ictimai xeyrə çevirmək cəhdi.
Bu mövqe xüsusilə seçki proseslərindəki iştirakında da özünü göstərib. Prezident, Milli Məclis və bələdiyyə seçkilərində məntəqə seçki komissiyasının sədri kimi çalışması, demokratik prosedurların şəffaf təşkilinə birbaşa məsuliyyət daşımaq deməkdir — bu, sözdə deyil, əməldə vətəndaşlıq mövqeyinin ifadəsidir.
Fərid Mustafayevin fəaliyyətində Azərbaycan Ordusuna dəstək məsələsi ayrıca yer tutur. Hərbi hissələrdə mənəvi-psixoloji işin gücləndirilməsinə verdiyi töhfələr, bu istiqamətdə aldığı fəxri fərman və təşəkkürnamələr onun vətənpərvərlik hissinin praktiki ifadəsidir. 2022-ci ildə Laçın–Xankəndi yolunda keçirilən dinc ekoloji aksiyada qrup rəhbəri kimi iştirakı isə xüsusi əhəmiyyət daşıyır — bu, torpaq mübahisələrinin, ekoloji hüquqların və milli maraqların kəsişdiyi bir nöqtədə şəxsi mövqe nümayiş etdirmək cəsarəti idi.
Fərid Mustafayevin fəaliyyət coğrafiyasına nəzər saldıqda, onun heç vaxt tək bir sahə ilə kifayətlənmədiyini görürük. Hazırda o, Azərbaycan Torpaqşünaslar Cəmiyyətinin və Tərəqqi Sosial-İqtisadi Araşdırmalar İctimai Birliyinin sədr müavini vəzifələrini icra etməklə elmi-analitik istiqaməti davam etdirir. Eyni zamanda, Gənclərin Anti-Narkomaniya İctimai Birliyinin üzvü kimi gənclər arasında sağlam həyat tərzinin təbliğinə, Qərbi Azərbaycan İcmasının və İMZA Sosial İnkişafa Dəstək İctimai Birliyinin üzvü kimi isə milli və sosial məsələlərin həllinə öz töhfəsini verir. Beynəlxalq müstəvidə də fəallığını qoruyaraq, Sengal–Azərbaycan Əməkdaşlıq Şurasının əlaqələndiricisi kimi iki ölkə arasında əməkdaşlıq körpüləri qurur. Bu qədər fərqli, lakin bir-birini tamamlayan missiyaların eyni şəxsdə birləşməsi, onun ictimai fəaliyyətə formal deyil, məzmunlu yanaşdığının bariz göstəricisidir.
Bugünkü dünya təcrübəsi göstərir ki, elm adamının həqiqi töhfəsi çox vaxt karyerasının ortasında, təcrübə ilə enerjinin üst-üstə düşdüyü dövrdə üzə çıxır. Fərid Mustafayev məhz bu mərhələyə — elmi potensialın, təşkilatçılıq təcrübəsinin və ictimai nüfuzun bir araya gəldiyi yaşa qədəm qoyur. Onun bugünədək qət etdiyi yol — laborant kürsüsündən beynəlxalq elmi qurumların prezidentliyinədək, elmi məqalələrdən partiya rəhbərliyinədək, hazırkı çoxşaxəli ictimai missiyalarınadək — göstərir ki, qarşıda daha böyük vəzifələr və töhfələr durur.
40 yaş münasibətilə Fərid Mustafayevi təbrik edir, onun elmə, dövlətçiliyə və gənc nəslə həsr etdiyi xidmətin davamlı və bərəkətli olmasını arzulayırıq. Torpağın münbitliyini qoruyan alimin öz həyat yolunda da münbitliyi — yəni yeni ideyalara, yeni nailiyyətlərə açıq qalmasını diləyirik.
Rövşən Hüseynli
Subyekt.az
